Wyobraźmy sobie, że pewnego dnia stajemy przed Panem Bogiem. Nie ma już znaczenia, ile mieliśmy pieniędzy, jakim samochodem jeździliśmy, ile osób nas znało, jakie stanowisko zajmowaliśmy ani ile pochwał usłyszeliśmy.
Pan Bóg patrzy nam w oczy i zadaje jedno proste pytanie: „Dałem ci życie. Dałem ci czas. Dałem ci zdolności. Postawiłem na twojej drodze konkretnych ludzi. Powiedz Mi, co z tym wszystkim zrobiłeś?”. I co Mu odpowiemy? „Panie Boże, nie miałem czasu”? „Panie Boże, inni mieli więcej możliwości”? „Panie Boże, bałem się, że coś mi nie wyjdzie.”? A może powiemy: „Panie, nie zrobiłem wszystkiego idealnie. Popełniłem wiele błędów. Ale próbowałem. Kochałem, pomagałem, przebaczałem. Nie zmarnowałem wszystkiego, co mi dałeś”. Dzisiejsza Ewangelia jest właśnie o tym…
Jezus opowiada o człowieku, który przed wyjazdem powierzył swoim sługom swój majątek. Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden. Każdemu według jego możliwości. Zauważmy coś niezwykłego. Ten człowiek nie dał sługom resztek swojego majątku. Powierzył im coś bardzo cennego. Zaufał im!
W czasach Jezusa talent był jednostką ogromnej wartości, odpowiadającą mniej więcej sześciu tysiącom denarów, czyli około dwudziestu lat pracy robotnika. A więc nawet ten sługa, który otrzymał jeden talent, nie był biedakiem. Otrzymał prawdziwy skarb. I właśnie tutaj zaczyna się nasze kazanie. Bo każdy z nas otrzymał od Boga jakiś skarb. Jeden potrafi pięknie śpiewać. Drugi umie słuchać. Trzeci ma dar pocieszania. Ktoś potrafi organizować, ktoś gotować, ktoś naprawiać, ktoś uczyć, ktoś opiekować się chorymi. A ktoś powie: „Ja nie mam żadnego talentu”. Naprawdę? A może masz cierpliwość do ludzi, której inni nie mają? Może potrafisz sprawić, że smutny człowiek się uśmiechnie? Może umiesz dostrzec samotnego człowieka, którego wszyscy inni mijają? Nie wszystkie talenty błyszczą na scenie. Niektóre najpiękniej świecą tam, gdzie nikt nie bije braw.
Pewien starszy człowiek otrzymał od swojego ojca piękne skrzypce. Były bardzo cenne. Ojciec powiedział mu kiedyś: „Synu, te skrzypce mają niezwykły dźwięk. Chciałbym, żebyś kiedyś wydobył z nich muzykę”. Syn bardzo kochał ojca i bał się zniszczyć instrument. Dlatego owinął skrzypce miękkim materiałem, zamknął w futerale i schował na dnie szafy. Mijały lata. Pewnego dnia odwiedził go wnuk. Znalazł stary futerał, otworzył go i zapytał: „Dziadku, czy ty kiedyś grałeś na tych skrzypcach?”. „Nie, nigdy”. „Dlaczego?”. „Bo były zbyt cenne. Bałem się, że je uszkodzę”. Chłopiec przez chwilę milczał, a potem powiedział: „Dziadku, ale przecież skrzypce są po to, żeby grały!”. Starszy człowiek spojrzał na instrument i nagle zrozumiał, że przez całe życie chronił coś, czego nigdy nie wykorzystał[1]. Można tak bardzo bać się zmarnowania daru, że ostatecznie zmarnuje się go właśnie przez bezczynność.
Ilu ludzi żyje podobnie? Ktoś ma piękny głos, ale nigdy nie odważył się zaśpiewać. Ktoś potrafi pomagać innym, ale mówi: „Niech zrobi to ktoś inny”. Ktoś chciałby zaangażować się w życie Kościoła, ale ciągle odkłada to na później. Ktoś od lat nosi w sercu słowa: „Przepraszam”, „Kocham cię”, „Wybacz mi”, ale boi się je wypowiedzieć. I tak mijają lata. Największą tragedią nie jest to, że człowiek nie ma talentów. Tragedią jest to, że ma talenty, ale nigdy ich nie wykorzystuje. Dlaczego trzeci sługa zakopał talent? Zwróćmy uwagę na słowa trzeciego sługi: „Panie, wiedziałem, żeś jest człowiek twardy (…). Bojąc się więc, poszedłem i ukryłem twój talent w ziemi”. On nie mówi: „Nie miałem możliwości”. Nie mówi: „Nie miałem czasu”. Mówi: „Bałem się”. I właśnie strach jest często największym złodziejem naszych talentów. Boimy się, że inni nas wyśmieją. Że popełnimy błąd. Że ktoś nas skrytykuje. Że nie będziemy wystarczająco dobrzy. Czasem boimy się nawet zrobić coś dobrego, bo zaraz znajdzie się ktoś, kto powie: „A po co się wychylasz?”. Ale Jezus nie mówi: „Błogosławieni, którzy nigdy nie popełnili błędu”. On chwali tych, którzy podjęli wysiłek i okazali się wierni.
Bóg nie oczekuje od nas jednakowych wyników. Sługa, który otrzymał dwa talenty, usłyszał dokładnie tę samą pochwałę co sługa, który otrzymał pięć: „Dobrze, sługo dobry i wierny!”. Nie musisz być lepszy od sąsiada. Nie musisz mieć tylu zdolności co inni. Nie musisz dokonywać wielkich rzeczy. Masz być wierny temu, co otrzymałeś.
W pewnej parafii żyła starsza kobieta. Nie miała wykształcenia, nie potrafiła pięknie przemawiać ani śpiewać. Nie miała pieniędzy, żeby wspierać wielkie dzieła charytatywne. Kiedyś powiedziała księdzu: „Proszę księdza, ja już do niczego się nie nadaję. Jestem stara, schorowana. Co ja mogę jeszcze dać Panu Bogu?”. Ksiądz zapytał: „A co pani robi każdego dnia?”. „Niewiele. Rano się modlę. Potem czasem dzwonię do samotnych znajomych. Czasami upiekę ciasto dla sąsiadki. Kiedy widzę kogoś smutnego, próbuję go pocieszyć”. Ksiądz uśmiechnął się i powiedział: „A więc pani ma bardzo piękny talent”. „Jaki?”. „Sprawia pani, że ludzie czują się mniej samotni”. Kobieta rozpłakała się.
Kilka lat później, na jej pogrzebie, kościół był pełen ludzi. Jeden wspominał, że pomogła mu przetrwać trudne chwile. Drugi, że odwiedzała jego chorą matkę. Trzeci, że dzięki niej wrócił do modlitwy. Nikt nie mówił o jej pieniądzach ani sukcesach. Wszyscy mówili o jej dobroci[2]. Nie trzeba posiadać wielkich talentów, aby uczynić wielkie dobro. Czasem wystarczy mały dar, którym dzielimy się przez całe życie.
Pomyślmy o naszych wspólnotach parafialnych. Ktoś czyta podczas Mszy Świętej. Ktoś śpiewa. Ktoś sprząta kościół. Ktoś przygotowuje kwiaty. Ktoś gotuje, piecze ciasto, organizuje spotkania, odwiedza chorych, pomaga starszym ludziom. Daje na składkę, bo tak chce wspomóc zserca. Czasem ktoś powie: „Ja tylko sprzątam”. Tylko? A gdyby nikt nie sprzątał? Ktoś inny powie: „Ja tylko otwieram kościół”. Tylko? A gdyby drzwi pozostały zamknięte? W oczach Boga nie ma małych talentów, jeżeli służą wielkiej miłości. Ktoś powie: „Jak tylko wrzucę parę dolarów do koszyka”. Tak pomagasz, aby ksiądz mógł wykonywać swoją posługę, jeżdżąc do chorych i na spotkania, na pogrzeby czy też mógł zapłacić za światło i gaz.
W pewnym ogrodzie rosły trzy drzewa owocowe. Pierwsze każdego roku rodziło mnóstwo jabłek. Drugie miało mniej owoców, ale były słodkie i soczyste. Trzecie drzewo nie rodziło nic. Pewnego dnia ogrodnik zapytał je: „Dlaczego nie przynosisz owoców? Przecież masz dobrą ziemię, wodę i słońce”. Drzewo odpowiedziało: „Bo widzę, jak piękne owoce ma pierwsze drzewo. Ja nigdy nie będę takie jak ono. A drugie ma owoce znacznie słodsze od moich. Więc po co mam próbować?”. Ogrodnik popatrzył na nie ze smutkiem. „Nie posadziłem cię tutaj po to, żebyś było pierwszym albo drugim drzewem. Posadziłem cię, żebyś wydało swoje owoce”. I dodał: „Nie pytam cię, dlaczego nie jesteś takie jak inne drzewa. Pytam, dlaczego nie jesteś takim drzewem, jakim mogłaś się stać”[3]. Bóg nie będzie nas pytał, dlaczego nie byliśmy kimś innym. Zapyta, co zrobiliśmy z możliwościami, które sami otrzymaliśmy.
To bardzo ważne. Bo niektórzy przez całe życie porównują się z innymi. „On ma więcej pieniędzy”. „Ona ma większe zdolności”. „Tamten jest bardziej lubiany”. „Inni osiągnęli więcej”. A tymczasem życie ucieka. I może największym błędem trzeciego sługi było nie tylko to, że zakopał talent. Może również to, że zamiast cieszyć się tym, co otrzymał, myślał o tym, czego nie dostał. Co zatem zrobiłem z moimi talentami?
Spróbujmy dzisiaj zrobić sobie mały rachunek sumienia. Bóg dał mi język. Czy używam go do pocieszania, czy do obgadywania? Dał mi ręce. Czy służą do pomagania, czy tylko do gromadzenia rzeczy dla siebie? Dał mi serce. Czy jest w nim miejsce dla innych, czy tylko dla moich własnych problemów? Dał mi czas. Ile tego czasu poświęcam rodzinie, modlitwie, drugiemu człowiekowi? Dał mi wiarę. Czy potrafię podzielić się nią z kimś, kto przeżywa kryzys? Dał mi życie. Czy naprawdę żyję, czy tylko czekam, aż minie kolejny dzień? Można przeżyć osiemdziesiąt albo dziewięćdziesiąt lat i nie zrobić niczego dla drugiego człowieka. Ale można też przeżyć znacznie mniej i pozostawić po sobie ogromne dobro. Bo wartości życia nie mierzy się wyłącznie liczbą przeżytych lat, ale również miłością, którą człowiek po sobie zostawił.
I jeszcze jedno. Talenty nie są wyłącznie dla nas. Bóg nie daje człowiekowi pięknego głosu tylko po to, żeby śpiewał sam sobie. Nie daje zdolności organizacyjnych tylko po to, żeby człowiek mógł się nimi chwalić. Nie daje pieniędzy wyłącznie po to, żeby gromadzić je na koncie. Daje nam dary, żeby przez nas inni ludzie mogli doświadczyć dobra. Talent zatrzymany tylko dla siebie staje się skarbem zakopanym w ziemi. Talent podarowany innym zaczyna przynosić owoce.
Na zakończenie wyobraźmy sobie jeszcze jedną scenę. Pewien człowiek po śmierci stanął przed Bogiem. Powiedział z dumą: „Panie Boże, zobacz, moje ręce są czyste. Nikogo nie skrzywdziłem. Niczego nikomu nie zabrałem. Nie narobiłem sobie kłopotów. Przez całe życie pilnowałem swojego”. Bóg spojrzał na jego ręce i zapytał: „A co Mi przyniosłeś?”. Człowiek odpowiedział: „Nic, Panie. Ale zobacz, niczego też nie straciłem”. Wtedy Bóg zapytał: „A gdzie są ludzie, którym mogłeś pomóc? Gdzie są łzy, które mogłeś otrzeć? Gdzie są serca, które mogłeś pocieszyć? Gdzie jest dobro, które mogłeś uczynić?”. Człowiek spuścił głowę. Jego ręce były czyste, ale puste. To oczywiście tylko opowiadanie, ale niesie ważną prawdę. Nie wystarczy nie czynić zła. Trzeba jeszcze czynić dobro.
Kiedyś każdy z nas stanie przed Bogiem. I może nie zapyta nas On: „Ile zarobiłeś?”, „Jakie stanowisko zajmowałeś?”, „Ile osób cię podziwiało?”. Ale zapyta: „Dałem ci życie. Co z nim zrobiłeś?” „Dałem ci rodzinę. Czy ją kochałeś?”. „Dałem ci bliźnich. Czy ich zauważałeś?”. „Dałem ci zdolności. Czy podzieliłeś się nimi?”. „Dałem ci czas. Czy wykorzystałeś go na dobro?”. Obyśmy wtedy mogli odpowiedzieć: „Panie, nie wszystko mi się udało. Czasem się bałem. Czasem zawiodłem. Czasem zmarnowałem okazję. Ale nie chciałem zakopać tego, co mi powierzyłeś. Starałem się kochać. Starałem się pomagać. Starałem się być dobrym człowiekiem”. I obyśmy usłyszeli te najpiękniejsze słowa dzisiejszej Ewangelii: „Dobrze, sługo dobry i wierny! (…) Wejdź do radości twego pana!”.
Bóg nie zapyta cię, dlaczego nie miałeś pięciu talentów. Zapyta, co zrobiłeś z tym jednym, który ci powierzył. I jeszcze jedno zdanie, które warto zostawić ludziom na koniec Mszy Świętej: „Nie zabierzesz do nieba tego, co zgromadziłeś dla siebie. Ale dobro, które uczyniłeś innym, będzie świadczyło o twoim życiu”.
Dodatek…
„Każdemu według jego możliwości” (Mt 25,15). A my ciągle chcemy więcej…
W dzisiejszej Ewangelii jest jedno bardzo ważne zdanie, nad którym warto się zatrzymać: „Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności”. Zauważmy, że gospodarz nie rozdzielił majątku po równo. Nie dał wszystkim po pięć talentów. Wiedział, komu i ile może powierzyć.
I tutaj pojawia się pytanie: Czy my naprawdę potrafimy cieszyć się tym, co otrzymaliśmy? Czy może ciągle chcemy więcej, niż jesteśmy w stanie dobrze wykorzystać? Ktoś ma piękny dom, ale zazdrości sąsiadowi większego. Ktoś ma dobrą pracę, ale nieustannie narzeka, że inni zarabiają więcej. Ktoś ma zdolności, ale zamiast je rozwijać, zazdrości talentów innym. Ktoś otrzymał odpowiedzialność za małą grupę ludzi, ale marzy o kierowaniu całą wspólnotą. Nie dlatego, że chce bardziej służyć, ale dlatego, że chce być ważniejszy.
Czasami nawet w Kościele spotykamy ludzi, którzy chcieliby mieć więcej do powiedzenia, więcej władzy, więcej uznania, ale niekoniecznie więcej obowiązków. Chcemy pięciu talentów, ale czasem nie potrafimy dobrze wykorzystać nawet jednego! I to jest dramat człowieka. Nie cieszy się tym, co ma, ponieważ nieustannie patrzy na to, co otrzymali inni.
Pewien gospodarz miał trzech pracowników. Każdemu dał wiadro i polecił przynieść wodę ze studni. Pierwszemu dał duże wiadro, drugiemu średnie, a trzeciemu małe. Trzeci pracownik oburzył się: „Dlaczego ja dostałem najmniejsze? Czy jestem gorszy od pozostałych? Chcę takie samo jak pierwszy!”. Gospodarz odpowiedział: „Dobrze, skoro tak bardzo chcesz, weź duże”. Pracownik z dumą chwycił wielkie wiadro, napełnił je wodą i ruszył w drogę. Ale wiadro było za ciężkie. Po kilku krokach zaczął się chwiać. W końcu upadł, rozlewając całą wodę.
Tymczasem drugi pracownik przyniósł wodę dwa razy, a pierwszy również wykonał swoje zadanie. Gospodarz podszedł do trzeciego i powiedział: „Widzisz, nie dałem ci małego wiadra dlatego, że jesteś mniej wartościowy. Dałem ci takie, które mogłeś bezpiecznie unieść. Gdybyś przyniósł je kilka razy, zrobiłbyś wiele dobrego. Ale ty tak bardzo chciałeś mieć to, co inni, że nie przyniosłeś nic”[4]. Nie zawsze to, czego pragniemy, jest tym, co potrafimy udźwignąć. A zazdrość o cudze możliwości może sprawić, że zmarnujemy własne.
Jest jeszcze jedna ważna sprawa. My często uważamy, że należy nam się więcej. Więcej pieniędzy. Więcej szacunku. Więcej uznania. Więcej przywilejów. Więcej wdzięczności. Ale czy równie często mówimy: „Chciałbym mieć więcej cierpliwości”? „Chciałbym mieć więcej pokory”? „Chciałbym więcej pomagać”? „Chciałbym mieć więcej czasu dla Boga i drugiego człowieka”? Ciekawe, że tak chętnie prosimy Boga o więcej darów, a tak rzadko o większą odpowiedzialność za te, które już otrzymaliśmy.
Warto jednak pamiętać, że Jezus nie mówi, iż biednemu należy się mniej, a bogatemu więcej. Nie usprawiedliwia nierówności ani niesprawiedliwości. Przypowieść mówi przede wszystkim o zaufaniu, odpowiedzialności i wierności. Ten, który otrzymał dwa talenty, został pochwalony tak samo jak ten, który otrzymał pięć. Bo dla Boga nie liczy się wielkość otrzymanego daru, ale to, co z nim zrobiliśmy.
Dwóch sąsiadów otrzymało po kawałku ziemi. Pierwszy miał duży ogród, drugi znacznie mniejszy. Ten z mniejszym ogrodem każdego dnia patrzył przez płot i narzekał: „Dlaczego on ma tyle ziemi, a ja tak mało? Gdybym miał taki ogród jak on, dopiero pokazałbym, co potrafię!”. Mijały miesiące. Pierwszy sąsiad sadził warzywa, podlewał kwiaty i pielęgnował drzewa. Drugi codziennie stał przy płocie, porównywał, zazdrościł i narzekał. Jesienią pierwszy zebrał obfite plony. Drugi nie miał nic. Pewnego dnia powiedział do starszego człowieka: „To niesprawiedliwe! On dostał więcej i dlatego ma więcej!”. Starzec spojrzał na jego zachwaszczony ogród i odpowiedział: „Być może twój sąsiad dostał więcej ziemi. Ale ty nie przegrałeś dlatego, że miałeś mały ogród. Przegrałeś dlatego, że całe lato patrzyłeś na jego ogród, zamiast uprawiać własny”[5]. Kto nieustannie liczy cudze talenty, może nie zauważyć, że jego własne leżą odłogiem.
Może dzisiaj warto przestać pytać Boga: „Panie, dlaczego jemu dałeś pięć talentów, a mnie tylko jeden?”. A zacząć pytać: „Panie, dlaczego ja jeszcze nic nie zrobiłem z tym jednym, który mi dałeś?”. Bo problemem naszego życia nie zawsze jest to, że mamy za mało. Czasem problemem jest to, że nie potrafimy docenić tego, co już mamy. Chcemy większego domu, ale nie potrafimy stworzyć ciepłej atmosfery w tym, w którym mieszkamy. Chcemy więcej przyjaciół, ale nie dbamy o tych, których już mamy. Chcemy większego wpływu na innych, ale nie potrafimy zapanować nad własnym językiem. Chcemy, żeby ludzie nas szanowali, ale sami nie zawsze okazujemy im szacunek. Chcemy więcej od Boga, ale czy Bóg może oczekiwać więcej od nas? I może właśnie dzisiaj Jezus chce nam powiedzieć: „Nie zazdrość drugiemu pięciu talentów. Nie lekceważ swoich dwóch. Nie zakopuj swojego jednego. Zrób coś dobrego z tym, co masz!”. Bo kiedy staniemy przed Bogiem, nie będziemy rozliczani z talentów sąsiada, współpracownika, przyjaciela czy członka naszej rodziny. Będziemy rozliczani z własnych. Nie chodzi o to, żeby mieć więcej niż inni. Chodzi o to, żeby nie zmarnować tego, co zostało nam powierzone.
Mt 25, 14-30
Przypowieść o talentach
Jezus opowiedział swoim uczniom następującą przypowieść:
«Podobnie jest z królestwem niebieskim jak z pewnym człowiekiem, który mając się udać w podróż, przywołał swoje sługi i przekazał im swój majątek. Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności, i odjechał. Zaraz ten, który otrzymał pięć talentów, poszedł, puścił je w obieg i zyskał drugie pięć. Tak samo i ten, który dwa otrzymał; on również zyskał drugie dwa. Ten zaś, który otrzymał jeden, poszedł i, rozkopawszy ziemię, ukrył pieniądze swego pana.
Po dłuższym czasie powrócił pan owych sług i zaczął rozliczać się z nimi.
Wówczas przyszedł ten, który otrzymał pięć talentów. Przyniósł drugie pięć i rzekł: „Panie, przekazałeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem”. Rzekł mu pan: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana!”
Przyszedł również i ten, który otrzymał dwa talenty, mówiąc: „Panie, przekazałeś mi dwa talenty, oto drugie dwa talenty zyskałem”. Rzekł mu pan: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana!”
Przyszedł i ten, który otrzymał jeden talent, i rzekł: „Panie, wiedziałem, że jesteś człowiekiem twardym: żniesz tam, gdzie nie posiałeś, i zbierasz tam, gdzie nie rozsypałeś. Bojąc się więc, poszedłem i ukryłem twój talent w ziemi. Oto masz swoją własność!” Odrzekł mu pan jego: „Sługo zły i gnuśny! Wiedziałeś, że żnę tam, gdzie nie posiałem, i zbieram tam, gdzie nie rozsypałem. Powinieneś więc był oddać moje pieniądze bankierom, a ja po powrocie byłbym z zyskiem odebrał swoją własność. Dlatego odbierzcie mu ten talent, a dajcie temu, który ma dziesięć talentów. Każdemu bowiem, kto ma, będzie dodane, tak że nadmiar mieć będzie. Temu zaś, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma. A sługę nieużytecznego wyrzućcie na zewnątrz – w ciemności! Tam będzie płacz i zgrzytanie zębów”».
Wersja krótsza
Ewangelia Mt 25, 14-15. 19-21
Jezus opowiedział swoim uczniom następującą przypowieść:
«Podobnie jest z królestwem niebieskim jak z pewnym człowiekiem, który mając się udać w podróż, przywołał swoje sługi i przekazał im swój majątek. Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności, i odjechał.
Po dłuższym czasie powrócił pan owych sług i zaczął rozliczać się z nimi.
Wówczas przyszedł ten, który otrzymał pięć talentów. Przyniósł drugie pięć i rzekł: „Panie, przekazałeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem”. Rzekł mu Pan: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego Pana!”»
[1] Opowiadanie pt. „Skrzypce, które nigdy nie zagrały”
[2] Opowiadanie pt. „Kobieta, która miała tylko jeden talent”
[3] Opowiadanie pt. „Drzewo, które nie chciało rodzić owoców”
[4] Opowiadanie pt. „Trzy wiadra”
[5] Opowiadanie pt. „Cudzy ogród”
